  KKHA Nedir?
• Kırım-Kongo hemorajik ateşi (KKHA), kenelerle bulaşan Naiiroviirüs grubundan bir virüsün neden olduğu viral bir hastalıktır.
• Ateş ve kanamalarla seyreden hızlı gelişen ve ciddi seyirli bir hastalıktır.
• Kırım-Kongo kanamalı atesi doğal dengenin değişimiyle (iklim, bitki örtüsü, yabani hayvan sayısındaki artıs vb.) doğrudan ilgili viral bir hastalıktır.
KKKA VAK'ALARININ GÖRÜLDÜĞÜ AYLAR
(Türkiye, 2004; n=249)
| Hastalığın görüldüğü aylar |
Sayı |
| Mart |
3 |
| Nisan |
9 |
| Mayıs |
41 |
| Haziran |
66 |
| Temmuz |
102 |
| Ağustos |
21 |
| Eylül |
1 |
| Ekim |
1 |
| Bilinmeyen |
5 |
Virüsün İzole Edildiği Hayvanlar: Sığır, Koyun, Keçi, Yabani tavşan, Tilki
KKHA Nasıl Bulaşır?• Kene ısırığı veya ezilmesi ile (kene kırma): Keneler virüsü tükrük bezlerinde taşır ve KKHA kenelerin ısırması ile insanlara ve evcil hayvanlara bulaşır.
• İnfekte hayvanların doku ve kanı ile temas: Virüsler hayvanlarda genellikle belirti veren bir hastalıga yol açmamaktadır.
• İnfekte insanlardan (Genellikle Nozokomiyal-Hastane şartlarında): Hasta insanların kanlarıyla kontrolsüz temas ile insandan insana hastalıgın geçmesi de söz konusudur
• Laboratuvardan bulaşBulaştıran Kene Türleri: • Hyalomma truncatum
• Hyalomma marginatum
• Hyalomma impeltatum
• Hyalomma impressum
• Amblyomma variegatum
• Boophilus decolaratus
850 tür keneden 31’i KKHA virüsü bulaştırır !
KKHA Kuluçka Süresi:• Kene tarafından ısırılma durumunda genellikle 1-3 gün; en fazla 9 gün.
• Enfekte kan, doku veya vücut sıvısına temas durumunda ise 5-6 gün: en fazla 13 gün.KKHA Klinik Gelişimi:• Hafif ve orta derecede klinik seyir gösterenler yaklaşık 9-10 günde iyileşir
• İyileşen olgularda sekel görülmez
• Fatalite oranı ortalama %10 (% 8-80)
• Ülkemizde fatalite %5.2 (43/815)
• Ölüm klinik bulguların 2. haftasında görülürKKHA Başlangıç Belirtileri (Nonspesifik):Sıklıkla ani başlayan
• Ateş,
• Baş ağrısı,
• Aşırı halsizlik, yorgunluk,
• Eklem ve kas ağrısı,
• Karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishal.
Hastalara Tanısal Yaklaşım
- Şüpheli Vaka
- Klinik tanımlamaya uyan ve başka bir nedenle açıklanamayan vaka
- Olası Vaka
- Şüpheli vaka tanımlaması ile epidemiyolojik hikayeye uyan ve destekleyici bulgulardan en az ikisinin bulunduğu vaka veya
Bir bölgede herhangi bir nedenle açıklanamayan birden fazla vakanın görülmesi halinde, destekleyici bulgular olmasa da klinik tanımlamaya uyan vaka
- Kesin Vaka
- Klinik tanımlamaya uyan ve laboratuvar kriterlerinden (PCR, IgM (+), IgG artışı) en az birisi ile doğrulanmış vaka veya
Kesin tanı almış bir vaka ile epidemiyolojik bağlantısı olan vaka
KKHA’nın Tedavisi
- Hastalıgın tedavisinde uygulanabilecek etkililigi bilimsel olarak ispatlanmıs bir ilaç yoktur. Antiviral Ribavirin’le yapılan çalışmalar henüz sonuçlanmamıştır.
- Etkinligi bilimsel çevrelerce kabul görmüs uygulanabilir bir ası mevcut degildir.
- Bazı Dogu Avrupa ülkelerinde geçmiste kullanılan KKKA aşıları da uygulanabilir olarak görülmemistir.
KKHA’dan Korunma
- KKHA hastalıgının kontrolünde bilinçli korunma tedbirlerinin alınması önem kazanmaktadır.
- Epidemilerin kontrolünde, kişisel korunma önlemlerinin alınması ve kene sayısının azaltılması amaçlanmaktadır.
Kişisel Korunma Tedbirleri
- Kene riski olan yerlerde bulunuldugunda, vücudu tamamen örtecek giysiler giyilmeli ve açık renkli elbiseler tercih edilmelidir.
- Kenelerin vücuda girebilecegi açıklıkların kapatılması önemlidir (Pantolon paçalarının çorap içine konulması, çizme giyilmesi vb.).
- Kırsal alanlara gidildiginde vücudun açıkta kalan kısımlarına repellent olarak bilinen böcek kovucu maddelerin sürülmesi, kenelerin birkaç saat vücuda yaklasmalarını engellemektedir.
- Dış elbiselere, yıkamaya da dayanıklı olan, etki süresi uzun kene öldürücü ilaçlar (insektisit) sürülmesi etkili bir korunma aracı olabilmektedir.
- Vücut kene yönünden sık sık kontrol edilmeli, kene varsa bir pens veya cımbızla, kenenin deriye yapıştığı yerden tutulup saga sola oynatılarak (sabit kuvvet uygulanarak) çivi çıkarır gibi çıkarılmalıdır.
- Kene vücuttan ne kadar kısa sürede çıkarılırsa hastalık riski de o kadar azalmaktadır.
- Keneler kesinlikle elle öldürülmemeli ve patlatılmamalıdır.
- Kenelerin üzerine sigara basmak veya kolonya,yağ,gaz yağı dökmek gibi yöntemlere başvurulmamalıdır.
Kenenin vücuttan uzaklaştırılması
SONUÇ ve ÖNERİLER
- KKHA uzun yıllar ülkemizi meşgul edecek gibi görünüyor
- Fatalite oranı en iyi şartlarda %5-10
- Nozokomiyal bulaş açısından hekimler ve diğer sağlık çalışanları KKHA konusunda bilgilendirilmeli
- Şüpheli vakalar hospitalizasyon için uygun merkezlere sevk edilmelidir
|
