Tanım
Bahar-yaz ensefaliti olarak da bilinen Tick-Borne Ensefaliti (TBE) belli kene
vektörlerinin ısırması ile bulaşan merkezi sinir sisteminin viral enfeksiyonudur.
İnsanlarda enfeksiyon enfekte Ixodes ricinus kenelerinin ısırması ile ve genellikle
ormanlarda, tarlalarda ya da kırsal alanlarda iş veya ziyaret için bulunanlarda
ortaya çıkar. Enfeksiyon enfekte ineklerin, keçilerin veya koyunların
pastörize edilmemiş süt ürünlerini tüketerek de edinilebilir.
Sıklık ve görüldüğü yerler
Hastalık İskandinavya, Batı ve Orta Avrupa ve eski Sovyetler Birliği ülkelerinde
ortaya çıkar. Hastalığın edinilmesi riskinin en yüksek olduğu dönem en önemli
vektör olan Ixodes ricinus’un en aktif olduğu Nisan-Ağustos ayları arasıdır.
TBE’ye Avusturya, Estonya, Litvanya, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Almanya,
Macaristan, Polonya, İsviçre, Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve Kuzey Yugoslavya’da
sık rastlanır. Bulgaristan, Romanya, Danimarka, Fransa, Aland takımadalarında
ve komşu Finlandiya kıyı şeridinde ve Uppsala’dan Karlshamm’a güney İsveç kıyı
şeridinde daha az bir sıklıkta görülür. TBE enfeksiyonuna ait serolojik kanıtlar ve sporadik
vakalar Arnavutluk, Yunanistan, Norveç ve Türkiye’den de bildirilmiştir. Ixpersultacus
keneleri ile bulaşan Rus bahar-yaz ensefalati Çin’de, Kore’de, Japonya’da ve Doğu
Rusya’da ortaya çıkar. Uzak Doğu ve Rusya’nın doğu bölgelerindeki hastalığın şiddeti,
sekel insidansı ve vaka-ölüm oranı Batı ve Orta Avrupa’ya göre daha yüksektir.
Yolcularda risk
Ormanlık alanları ziyaret etmeyen veya pastörize olmayan süt ürünlerini tüketmeyen
yolcularda risk çok düşüktür. Bisiklet turları, kamp veya belli mesleki uğraşlar esnasında
olabileceği gibi akşam ve gece vakitlerinde yaygın biçimde korunmasız olarak açık havada
ve kırsal bölgelerde kalınan durumlarda yolculuk kısa süreli olsa bile risk büyük olabilir.
Koruyucu önlemler
- Aşı
Avrupa’da Baxter’den (Viyana, Avusturya ve Behring, Almanya) etkili aşılar temin
edilebilir olmakla birlikte eldeki veriler bu aşıların 3 haftadan daha kısa süreli ziyarette
bulunacaklara önerilmesini desteklememektedir. 3 haftadan daha fazla bu bölgelerde
kalacak olan yolculara eğer kenelerin aktif olduğu sıcak havaların söz konusu olduğu
aylarda enfekte bölgelere gezi planlıyorlarsa aşı olmaları önerilmelidir.
- Diğer
Yolculara kenelerin bol miktarda bulunduğu bölgelerden uzak durmaları ve uygun
biçimde giyinerek ya da böcek kovucu ilaçlar kullanarak kendilerini kene ısırmalarına karşı
uygun biçimde korumaları önerilmelidir. N, N-dietil metatoluamid (DEET) içeren böcek
kovucular deriye doğrudan uygulanabilir. Permetrin içeren bileşiklerin akar öldürücü ve kovucu bir etkisi vardır ve giysilerde ve kamp malzemelerinde kullanılmalıdır. Pastörize
olmamış süt ürünlerinin tüketilmesinden de sakınılmalıdır.
|
